گزارشي از انتشار آلبوم موسيقي راز ساحل

آلبوم موسيقي «راز ساحل» كاري از مجيد ناظم پور در قالب نوار كاست و لوح فشرده چندي است كه به بازار موسيقي عرضه شده است. اين آلبوم ناظم پور طريقه بربط نوازي ايراني را با اين ساز همراه با سازهاي گوناگون كوبه اي به اجرا درآورده است. اين آلبوم شامل ۱۲ قطعه از قبيل به پيشواز بهار، بداهه نوازي اصفهان، بازسازي تصنيف اصفهان، به ياد گذشته، پيش درآمد ماهور، بداهه نوازي ماهور، شادمانه، دل شيدا، قصه فراق، بداهه نوازي شوشتري، پرواز گنجشك و راز ساحل است كه عمده اين قطعات در سال ۲۰۰۲ در جشنواره تخصصي عود در مراكش اجرا شد و عنوان برنامه برتر را به خود اختصاص داد. به گفته ناظم پور، بربط ايراني سه اكتاو(هنگام) دارد و نسبت به عود عربي داراي كاسه كوچك تر و دسته بلندتر بوده كه سوناريته(صدادهي) آن با فضاي موسيقي ايراني متناسب تر است. مجيد ناظم پور كه متولد ۱۳۵۲ است، از ۱۵سالگي نواختن عود را نزد استاد حسين بهروزي نيا و چند تن از استادان سوري، مراكشي و لبناني فراگرفته است. به اعتقاد اين هنرمند، در اين كاست با ديدگاه تازه اي با ساز بربط برخورد شده است. او درباره اين آلبوم و پژوهش هايي كه در زمينه ساز بربط انجام داده است، مي گويد: بربط در اصل، سازي است ايراني كه متأسفانه به دست فراموشي سپرده شده و من مدت ۱۱سال روي اين ساز- چه در زمينه تاريخچه و چه در زمينه شيوه هاي بين المللي نوازندگي آن- مطالعه كرده ام. به علاوه، براي گردآوري اطلاعات بيشتر به ساير كشورها نيز سفر و از موزه ها بازديدكرده ام. همچنين از عودهاي قديمي كه در اين موزه ها قرارداشته عكسبرداري كرده و با پژوهشگراني كه از كشورهاي مختلف در زمينه ساز عود مطالعاتي كرده اند، صحبت كرده ام». اين نوازنده بربط، محصول همه اين پژوهش ها را به دو دسته اصلي تقسيم مي كند كه يكي مطالعه در زمينه تاريخچه ساز عود(بربط) است و به صورت كتابي به نام «تاريخ ۵ هزارساله ساز بربط» در دست چاپ است و ديگري در زمينه نوازندگي كه در آن كوشيده تا با تكنيك هاي بين المللي كه از نقاط گوناگون در كشورهاي ديگر فرا گرفته است، شيوه اي را بيابد كه در جهت اجراي مناسب موسيقي ايراني باشد و در واقع اثر راز ساحل نخستين گام در اين مسير است. وي درباره اينكه چرا آلبوم را راز ساحل نام نهاده است، مي گويد: «يكي از قطعات در اين اثر، راز ساحل نام دارد كه من وقتي كنار ساحل دريا قدم مي زدم، اين تكرار امواج دريا و برخورد آن با ساحل، هميشه براي من مثال كوچكي است از گذر و گذار كه در اين جهان هميشه آن را شاهد هستيم. هميشه امواج دريا نقش و نگار ساحل را پاك مي كند و دوباره نقش تازه اي بر آن مي آفريند اما تنها چيزي كه هميشه باقي مي ماند، تكرار اين ماجراست. هميشه با ديدن اين صحنه، غرق پرسش هاي فلسفي پيرامون دنيايي مي شدم كه در آن زندگي مي كنيم. در طول تاريخ، تمدن هاي بسياري به وجود آمده اند و پس از مدتي هم از بين رفته اند و تمدن تازه اي جايگزين آن شده و اين تكرار ماجرا، هميشه پايدار بوده است. به ياد دارم كه نخستين موتيف هاي قطعه راز ساحل در كنار ساحل زيباي درياي خزر به ذهن من نشست و جالب است بدانيد كه بعدها اين تفكر را به طور اتفاقي در كتاب ماسه و كف اثر جبران خليل جبران يافتم». در بررسي اين اثر، نخستين چيزي كه نظر مخاطب را جلب مي كند، كوشش ناظم پور است براي احياي تكنيك ها و شيوه هاي نوازندگي ساز بربط كه در كشورهاي ديگر مورد استفاده قرار مي گيرد.اين شيوه ها در ايران مهجور مانده و وي كوشيده تا آنها را در خدمت موسيقي ايراني بگيرد. راز ساحل نخستين قطعه و از تكنيكي ترين قطعاتي است كه در اين مجموعه ضبط شده و سپس قطعات بداهه نوازي در مايه اصفهان و گوشه شوشتري. همچنين در اين مجموعه نام چند قطعه قديمي كه براي نوازندگي بربط بازسازي شده اند به چشم مي خورد كه پديدآورنده اثر اين قطعات را با هدف آشنايي مخاطب عام با اين ساز و در عين حال محدودنكردن يك اثر هنري براي عرضه به يك قشر خاص، در آن گنجانده است. به زبان ديگر، اصولاً يك اثر موفق آن است كه بتواند مخاطبان خود را از ميان اقشار متفاوت جامعه يافته و حفظ كند و متعلق به يك قشر و نسل خاص نباشد تا بتواند همواره جاودان و ماندگار بماند. در اين آلبوم مجيد ناظم پور به خوبي اين نكته را مدنظر داشته و اجراي قطعاتي همچون دل شيدا و تصنيف قديمي «به اصفهان رو» نشان دهنده همين دقت نظر است. در همين آلبوم قطعه پرواز گنجشك- يكي از ساخته هاي استاد منير بشير- نمونه اي از سبك نوازندگي بين المللي بربط بوده كه ضمن اجراي آن، شيوه نوازندگي اين استاد بزرگ را نيز نشان داده شده است. ناظم پور پس از راز ساحل كارهاي تازه ديگري نيز در دست تهيه دارد كه يكي مجموعه نت راز ساحل بوده و ديگري كتاب تاريخ پنج هزار ساله ساز عود. همچنين چهار جزوه آموزشي ساز بربط كه اينها بر اساس شيوه هاي آموزشي استاندارد بين المللي- اما براي موسيقي ايراني- تدوين شده و كتابي هم از مجموعه قطعات تكنيكي كه از كشورهاي گوناگون گردآوري شده، منتشر خواهد شد. در زمينه آلبوم هم سه مجموعه ديگر با فضاهاي متفاوت در دست تهيه دارد كه مدتي است كار روي آنها آغاز شده و ناظم پور قصد دارد كه در اين آثار، بيشتر تكنيك را در نظر گرفته و به اجراي قطعات تكنيكي بپردازد